Gentiana cruciata

Krajowa bylina o kępiastym pokroju i wyprostowanych pędach, dekoracyjna dzięki intensywnie niebieskim kwiatom pojawiającym się późnym latem i na początku jesieni. Tworzy kępy złożone z wyrastających u podstawy, prawie nierozgałęzionych łodyg dorastających do wysokości 60 cm. Liście ma ciemnozielone, błyszczące, ułożone na pędach naprzeciwlegle, przy czym największe są zazwyczaj w ich górnej części. Gdy patrzy się na roślinę z góry, są ułożone na krzyż, stąd nazwa gatunku. Liście są jajowatolancetowate, bezogonkowe i mogą osiągać do 10 cm długości przy 2 cm szerokości. Kwiaty skupione w główkowate kwiatostany na szczytach pędach oraz w kątach najwyższych liści pojawiają się od sierpnia do września. Są skierowane do góry, duże, trąbkowate, na przekroju czworoboczne, z zewnątrz intensywnie niebieskie, wewnątrz białoniebieskie. Chętnie odwiedzają je motyle i inne owady zapylające. To jedna z łatwiejszych w uprawie goryczek. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub tylko lekko ocienionych, gdyż w naturze występuje zazwyczaj na obrzeżach lasu i na śródleśnych polanach. Wystarczy jej przeciętna, umiarkowanie wilgotna, ale przepuszczalna gleba ogrodowa. Zadomowiana toleruje susze oraz gorsze podłoże, nawet gliniaste. Jest bardzo wrażliwa na uszkodzenie korzeni i nie lubi przesadzania. Roślina całkowicie odporna na mróz. Przydatna na rabaty bylinowe, do ogrodów skalnych i kompozycji naturalistycznych. Kwiaty można ścinać do wazonów. Jest rośliną żywicielską zagrożonego w Polsce wyginięciem motyla – modraszka Rebela.

autorzy opisu tekstowego: Wojciech Górka; Związek Szkółkarzy Polskich

zasięg geograficzny	Europa środkowa i południowa, Azja wschodnia
grupa roślin	byliny
grupa użytkowa	byliny
forma	bylina
siła wzrostu	wzrost typowy dla gatunku
pokrój	kępiasty
docelowa wysokość	od 0,5 m do 1 m
barwa liści (igieł)	ciemnozielone
zimozieloność liści (igieł)	liście opadające na zimę
rodzaj kwiatów	pojedyncze kwiatostan
barwa kwiatów	niebieskie
pora kwitnienia	wrzesień sierpień
nasłonecznienie	stanowisko słoneczne stanowisko półcieniste
wilgotność	podłoże umiarkowanie wilgotne
ph podłoża	roślina tolerancyjna odczyn lekko kwaśny do obojętnego
rodzaj gleby	przeciętna ogrodowa gliniasta roślina tolerancyjna
walory	roślina wabiąca owady zapylające ozdobne z kwiatów
zastosowanie	w grupach kwiaty cięte rabaty kompozycje naturalistyczne (parki i ogrody) ogrody skalne ogrody przydomowe soliter (pojedynczo)
strefa	3

STREFA	Temp. minimalne
5B	-26°C / -23°C
6a	-23°C / -21°C
6b	-20°C / -18°C
7a	-18°C / -15°C
7b	-15°C / -12°C

autorzy opisu tabelarycznego: Wojciech Górka Związek Szkółkarzy Polskich